Wat is zelfdoding?
Zelfdoding heeft een enorme impact op het hele gezin. Zowel voor kinderen als hun ouders is het van groot belang hulp en ondersteuning bij de verwerking hiervan te krijgen.
Zelfdoding is één van de moeilijkst te doorleven (verwerken) verliezen, wat vaak gepaard gaat met schuldgevoelens. Het doorleven van een natuurlijk overlijden is al zwaar en intens. Maar het doorleven van een overlijden na suïcide is bijna een onmogelijke taak om dit zelfstandig te doen.
Wanneer een ouder, kind, broer of zus overlijdt door zelfdoding, kom je als kind of ouder in een soort dubbel rouwproces terecht. Anders dan bij andere sterfgevallen kan je de woede niet richten op een ziekte, een slechte automobilist of de stupiditeit van het ongeval. De “waarom-vraag” is vaak één van de eerste vragen waar je mee achterblijft. Op deze vraag komt meestal geen antwoord.
Naast het verlies van de dierbare, moet je ook leren omgaan met het feit dat die dierbare zelf degene is die al het verdriet veroorzaakt. Daarbij is er ook vaak sprake van schuldgevoelens. Vaak hebben ze het idee dat ze het hadden moeten zien aankomen, dat ze iets hadden moeten doen.
Kinderen zijn erg kwetsbaar in deze situatie, daarom is het belangrijk te leren omgaan met allerlei conflicterende en turbulente emoties. Bij deze kinderen en in hun rouwproces richten we ons eerst op stabiliseren. Wat weet het kind over de toedracht? Hebben de ouders eerlijk verteld wat er is gebeurd? Sommige ouders durven niet te vertellen over de zelfdoding omdat ze bang zijn dat het andere kind het na gaat doen. Toch is eerlijkheid ontzettend belangrijk. Omdat dit lastig kan zijn, kan ook bij dit stukje ondersteuning plaatsvinden. Wanneer de waarheid niet is gesproken, dienen we dat eerst samen te herstellen.
Hoe praat je met je kind over zelfdoding?
- Blijf rustig: Ga het gesprek aan wanneer je zelf kalm bent. Ben je dat niet? Zeg dat je later terugkomt – en doe dat ook.
- Wees eerlijk en open: Het kind heeft het recht om te weten wat er is gebeurd. Voorkom dat het via anderen hoort, dat schaadt vertrouwen.
- Vertel in kleine stappen: Geef niet alles in één keer. Vraag of het genoeg is voor nu en bied ruimte voor vragen.
- Herhaling is normaal: Vooral jonge kinderen stellen dezelfde vragen vaker. Blijf geduldig antwoorden.
- Let op gevoelens: Kinderen kunnen hun eigen verdriet wegstoppen om ouders te steunen. Houd dit in de gaten.
- Structuur en duidelijkheid: Blijf grenzen aangeven en houd zoveel mogelijk vast aan bestaande regels. Extra privileges uit medelijden kunnen onveilig voelen.
Belangrijk: Kinderen mogen altijd met álle vragen bij je komen. Jouw betrouwbaarheid en openheid zijn cruciaal om samen door het rouwproces te komen.
Taboe op zelfdoding
Op zelfdoding rust helaas nog steeds taboe. Pogingen tot zelfdoding worden vaak verborgen gehouden. En als een zelfdoding lukt, is dit vaak ook geen onderwerp van gesprek. Of het moet voor de omgeving zonder meer duidelijk zijn dat er sprake was van suïcide. Iets waarover niet of slechts voorzichtig gesproken wordt kan niet volledig doorleeft (verwerkt) worden.
Ervaringsdeskundige
In 2014 werd het gezin van Patricia getroffen door een groot verliestrauma en bleef zij, samen met haar 3 jonge kinderen, achter na zelfdoding. Met de juiste hulp en begeleiding toen, heeft zij dit grote verlies ook om kunnen zetten in kracht. Vanuit deze ervaring, en vele opgedane kennis begeleidt en ondersteunt ze vol liefde en zachtheid gezinnen die ook achterblijven na zelfdoding. Schroom dus niet om contact met haar persoonlijk op te nemen. Jouw verhaal is welkom, en samen wordt gekeken waarin ondersteuning geboden kan worden.